W handlu nazwą „opal” bywa określanych kilka materiałów, które geologicznie opalem nie są, albo są jego bardzo odległymi krewnymi. Nie zawsze jest to oszustwo – czasem to skrót myślowy albo nazwa marketingowa.
1. Opalit – najczęstsza imitacja opalu
To chyba najbardziej znana imitacja opalu.
Opalit to w rzeczywistości:
-
szkło syntetyczne
-
produkowane przemysłowo.
Wygląd:
-
mlecznobiały lub lekko niebieskawy
-
półprzezroczysty
-
z charakterystyczną pomarańczową poświatą na krawędziach.
Dlaczego jest mylony z opalem?
Bo przypomina mleczne opale lub opal księżycowy. W biżuterii wygląda ładnie, ale nie jest kamieniem naturalnym.
Ciekawostka: wiele sklepów sprzedaje go jako „opal księżycowy”, co jest całkowicie błędne.
2. Syntetyczny opal laboratoryjny
Syntetyczny opal ma taki sam skład chemiczny jak naturalny, lecz powstaje w laboratorium.
Opale laboratoryjne: Kyoto i Wilsona (Gilsona) – nowoczesne technologie w służbie piękna
Współczesna jubilerstwo oferuje fascynujące alternatywy dla opali naturalnych. Tworzone w laboratoriach kamienie pozwalają cieszyć się niezwykłą grą barw bez ryzyka, że minerał popęka lub straci swój blask pod wpływem czynników zewnętrznych.
1. Opal Kyoto (Kyoto Opal)
-
Pochodzenie i produkcja: Japonia, opracowany przez technologiczną firmę Kyocera Corporation w Kioto.
-
Skład i budowa: Jest to syntetyczny opal z dodatkiem żywicy polimerowej. Powstaje z mikroskopijnych kuleczek krzemionki zawieszonych w specjalnej matrycy.
-
Główne cechy:
-
Ekstremalna trwałość: Wyjątkowo odporny na uderzenia, pęknięcia, zmianę temperatury oraz chemia gospodarcza.
-
Głębia barw: Posiada niezwykle nasycony, wręcz bajkowy blask o intensywnej odchyłce kolorystycznej.
-
Zero wysychania: Nie zawiera wolnej wody, dzięki czemu nie wymaga specjalnych zabiegów pielęgnacyjnych.
-
2. Opal Wilsona / Gilsona (Lab-Grown Opal)
-
Pochodzenie i produkcja: Pionierem tej metody był francuski chemik Pierre Gilson (w obrocie handlowym nazwa funkcjonuje jako opal Gilsona lub lokalnie – Wilsona). Dziś produkowany jest w zaawansowanych laboratoriach w Szwajcarii, USA oraz Japonii.
-
Skład i budowa: To czysty syntetyk mineralny (czysta krzemionka z wodą, bez dodatku żywic). Powstaje w procesie imitującym wielomiesięczną, naturalną krystalizację w ziemi.
-
Główne cechy:
-
Wierność naturze: Posiada skład chemiczny i fizyczną strukturę niemal identyczną z naturalnym opalem szlachetnym.
-
Unikalny wzór: Pod powiększeniem wykazuje charakterystyczną, strukturę przypominającą mikroskopijną łuskę („skóra jaszczurki”).
-
Stabilność: Jest pozbawiony wewnętrznych naprężeń, co czyni go znacznie trwalszym od wydobywanego opalu, przy zachowaniu 100% mineralnego charakteru.
-
Porównanie w pigułce:
| Cecha | Opal Kyoto | Opal Wilsona / Gilsona |
| Kraj pochodzenia | Japonia (Kyocera, Kioto) | Szwajcaria / USA / Japonia (metoda Gilsona/Wilsona) |
| Skład chemiczny | Krzemionka + żywica polimerowa | Czysta krzemionka + woda (bez polimerów) |
| Trwałość | Odporny na uderzenia i chemię | Wysoka (odporny na wysychanie) |
| Efekt wizualny | Soczysty, syntetycznie perfekcyjny blask | Bardzo bliski naturalnemu opalowi szlachetnemu |
Jak odróżnić opal Gilsona od Kyoto?
a. Test dotyku i temperatury (Najprostszy bez przyrządów)
-
Opal Gilsona (Wilsona): W dotyku zachowuje się dokładnie jak kamień naturalny lub szkło. Jest zimny przy pierwszym kontakcie ze skórą (np. przyłożony do policzka) i ma mineralną wagę.
-
Opal Kyoto: Jest subtelnie cieplejszy w dotyku i zauważalnie lżejszy. Żywica polimerowa (stanowiąca około 20% składu) sprawia, że kamień nie odbiera ciepła z ciała tak gwałtownie jak minerał.
b. Wzór plam barwnych (Oglądany pod światło lub pod lupą)
| Cecha wizualna | Opal Gilsona / Wilsona | Opal Kyoto |
| Struktura plam | Bardzo charakterystyczna „skóra jaszczurki” (lizard skin) lub „siatka” (chicken wire). Barwne plamki tworzą regularne, geometryczne plastry. | Wzór jest bardziej rozmyty, „płynny”, przypominający drobiny zatopione w trójwymiarowej masie. |
| Widok z boku | Patrząc na kamień z boku, wzory barwne układają się w idealne, pionowe kolumny. | Brak układu kolumnowego – błyski są wielokierunkowe i bardziej chaotyczne. |
| Nasycenie | Blask jest czysty, mineralny, niezwykle zbliżony do najwyższej klasy opali australijskich. | Kolory są hiper-nasycone, wręcz neonowe, z głębokim, syntetycznie perfekcyjnym efektom 3D. |
c. Połysk i zachowanie przy krawędziach
-
Opal Gilsona: Posiada twardy, szklisty połysk. Krawędzie po szlifowaniu są ostre, twarde i minerał zachowuje się pod narzędziami jak twarde szkło.
-
Opal Kyoto: Posiada delikatnie woskowy połysk (efekt obecności polimeru).
Podsumowanie „w pigułce”
Gilson / Wilson zdradza się swoją… zbyt idealną perfekcją. Udaje naturę tak precyzyjnie, że jego barwne łuski pod lupą układają się w regularną „skórę jaszczurki”.
Kyoto z kolei zdradza się lekkością i neonowym błyskiem – jest wyraźnie lżejszy w dłoni, ciut cieplejszy w dotyku, a jego kolory świecą bardziej intensywnie niż cokolwiek, co wydała ziemia.
3. Chalcedon sprzedawany jako „opal”
Wiele pastelowych koralików opisanych jako:
-
opal różowy
-
opal zielony
-
opal lawendowy
to w rzeczywistości chalcedon. Dlaczego?
Ponieważ chalcedon:
-
ma podobny mleczny wygląd
-
występuje w pastelowych kolorach
-
jest łatwy do barwienia.
W hurtowniach często pojawiają się jako:
-
pink opal
-
lavender opal
-
aqua opal.
4. Szkło opalowe
To materiał dekoracyjny produkowany od XIX wieku.
Cechy:
-
mleczna biel
-
lekka opalescencja
-
bardzo jednolita struktura.
Używano go do:
-
biżuterii w stylu retro
-
guzików
-
kaboszonów.
W koralikach pojawia się rzadziej, ale czasem bywa sprzedawany jako opal.
5. Opal rekonstruowany
To mieszanka:
-
drobnych fragmentów naturalnego opalu
-
żywic lub spoiw.
Powstaje coś w rodzaju kompozytowego kamienia.
Często spotykane formy:
-
opal doublet
-
opal triplet.
Są prawdziwe częściowo – ale nie są naturalnym, jednorodnym kamieniem.
Jak szybko ocenić, czy koraliki „opalowe” są naturalne?
a. podejrzanie intensywny kolor
Naturalne opale rzadko są:
-
jaskrawo fioletowe
-
intensywnie turkusowe
-
neonowo różowe.
To zwykle chalcedon barwiony.
b. identyczny kolor w każdym koraliku
Naturalne kamienie zwykle mają:
-
różnice odcienia
-
smugi
-
chmurki.
c. bardzo niska cena
Naturalny opal – nawet pospolity – zwykle nie jest najtańszym materiałem.
Co ciekawe – wiele pięknych kamieni sprzedaje się pod błędnymi nazwami
W handlu jubilerskim często spotyka się takie nazwy jak:
-
opal bambusowy
-
opal kiwi
-
opal truskawkowy
-
opal arbuzowy.
W rzeczywistości to zwykle:
-
jaspisy
-
chalcedony
-
serpentynity
-
kamienie barwione.
Nie znaczy to, że są złe – tylko nazwa jest marketingowa.